Ngồi bệt trên miệng hố khai thác titan, nhìn chăm chú xuống đáy hố ở độ sâu chừng 30 mét, ông Nguyễn Văn Vẽ, cậu ruột của nạn nhân sụt sùi cho biết: “Sáng ni 2 đứa cháu tui dậy sớm đi rà tìm phế liệu chiến tranh. Anh nó là Nguyễn Văn Huynh rà ở đằng kia, khi sập hố chỉ bị trượt chân vài mét rồi đứng dậy chạy được. Còn nó là Nguyễn Văn Thẩm rà ở tâm điểm sập nên lượng cát ngồn ngộn từ trên cao chảy xuống chôn lấp”.

Huynh và Thẩm là hai anh em sinh đôi, con của chị Nguyễn Thị Nương (45 tuổi) ở thôn Cang Gián. Chị Nương là con thứ 9 trong gia đình có 11 anh chị em. Nhà nghèo, lam lũ kiếm ăn, đến cách đây 15 năm, chị kiếm con với người đàn ông cùng làng, sinh được 2 cháu. Thương mẹ lam lũ, 2 anh em thường dậy sớm, tranh thủ thời gian chưa đến trường, đi rà tìm phế liệu chiến tranh, kiếm tiền mua sách vở và áo quần.

Hiện trường vụ tai nạn: Khi tai nạn xảy ra, 8 giàn máy của Công ty TNHH Thống Nhất đang khai thác titan.

Ông Nguyễn Văn - em ruột của chị Nương, cho biết: “Nhóm đi rà tìm phế liệu với cháu Thẩm gồm có Dương Đức Thành (đã nghỉ học do nhà nghèo), Dương Đức Hướng, Nguyễn Văn Việt và anh ruột của cháu. Trong đó, Hướng và Thẩm đều là học sinh lớp 9, Trường THCS Trung Giang, Việt học sinh lớp 12 (con ông Nguyễn Văn Vẽ), Trường PTTH Cửa Tùng. Người làng báo tin dữ cho tui từ lúc 7h, nhưng lúc chạy đến nhà chị Nương, thấy chị bất tỉnh ở hiên nhà, tui cõng chị đi cấp cứu, bây chừ mới ra được đây”.

Vô cảm hay áp lực?

Ông Nguyễn Xuân Ninh, Phó giám đốc Công ty TNHH Thống Nhất cho biết: “Công ty có trụ sở chính đóng tại số 33 Lê Quý Đôn, Đông Hà (Quảng Trị), được thành lập từ năm 2004. Từ tháng 7/2007 trở về trước, công ty chuyên sản xuất nước đá. Về sau được UBND tỉnh Quảng Trị cấp giấy phép khai thác titan trên diện tích 5,25ha.

Cách đây không lâu, tổng số cán bộ và công nhân khai thác titan của công ty chỉ có 65 người cùng 4 giàn máy hút cát, lọc lấy titan. Tuy nhiên, đến tháng 5/2008, công ty được Bộ Tài Nguyên & Môi trường cấp giấy phép khai thác titan công nghiệp trên diện tích 158ha trên địa bàn xã Trung Giang, nên công ty đã đưa thêm 8 giàn máy vào khai thác ở thôn Cang Gián. Tổng số cán bộ và công nhân ở đây cũng được nâng lên 110 người, nhằm chuẩn bị cho hoạt động khai thác titan thời gian tới trên diện tích đất được cấp phép nói trên.

Vụ tai nạn làm em Nguyễn Văn Thẩm chết xảy ra sáng sớm 2/9, lúc đó 25 công nhân của công ty TNHH Thống Nhất đang làm ca cuối của ngày, cụ thể từ 11h đêm 1/9 đến 7h sáng 2/9. Trong số 25 người này có 3 bảo vệ, hiện trường khai thác titan cũng có biển báo cấm vào”.

Đông đảo người làng Cang Gián đứng đợi tìm ra thi thể cháu Thẩm.

Ông Ninh cho biết thêm: “Trên thực tế, thời gian trước đây, rất nhiều em nhỏ vào điểm khai thác này để rà tìm phế liệu chiến tranh, nhưng sau khi bị bảo vệ đuổi, các em lánh đi một thời gian. Ba ngày trở lại đây, việc rà tìm phế liệu ở khu vực này lại rộ lên”.

Trả lời câu hỏi sao không thấy biển báo cấm vào khu vực khai thác titan, trong khi hiện trường này là rất nguy hiểm với hàng chục hố đào đều ở độ sâu vài chục mét, đất cát sau khi bị chặt trụi cây cối tạo nên nạn cát bay, cát lấp, cát sụt lún rất dữ dội? Ông Ninh nói: “Chúng tôi có cắm biển báo, nhưng biển báo bằng sắt nên các cháu đã gỡ trộm hết rồi. Chúng tôi đang định thay biển báo bằng nhựa”.

Trở lại vụ tai nạn thương tâm, người dân thôn Cang Gián bức xúc phản ánh: “Lúc chúng tôi nghe tin dữ, chạy đến hiện trường, các công nhân của công ty TNHH Thống Nhất vẫn đang khai thác titan. Bà con đã kịch liệt phản đối, nhưng người của công ty này nói rằng, không làm hết thời gian của ca, sẽ không đạt năng suất?”.

Cũng theo phản ánh của bà con, Công ty TNHH Thống Nhất buộc phải ngừng khai thác khi lực lượng chức năng có mặt tại hiện trường và đông đảo người dân địa phương đổ xô ra đây tìm kiếm thi thể của nạn nhân. Đến cuối ngày 2/9, mặc dù đã rất nỗ lực tìm kiếm, lực lượng chức năng địa phương, người của công ty TNHH Thống Nhất và bà con thôn Cang Gián vẫn chưa tìm thấy được thi thể cháu Thẩm